AFVALLEN
“Doe je nou weer zo moeilijk?” Afvallen en je identiteit na je 50e
Je hebt eindelijk besloten anders te gaan eten. En dan merk je iets vreemds: het gaat niet meer alleen over de weegschaal. Het gaat over wie je bent aan tafel.
Rob Tolhuijsen · 6 minuten leestijd
HERKEN JE DIT?
Als je deze signalen herkent, is dat geen zwakte. Het is een teken dat de methode niet paste bij wie je bent - niet dat jij niet paste bij de methode.
Je bent niet alleen wat je eet - je hoort er ook bij
Wetenschappers noemen dit food identity: voeding is niet alleen brandstof, het is ook een manier waarop we onszelf en onze groep herkennen. Onderzoek naar sociale identiteit (Tajfel & Turner) laat al decennia zien dat mensen een deel van hun eigenwaarde ontlenen aan de groepen waartoe ze zich rekenen. Voeding is daar een bijzonder sterk voorbeeld van: wie zich ‘vegan’ of ‘vegetarisch’ noemt, blijkt volgens onderzoek van Rosenfeld en collega’s niet zomaar een menukeuze te hebben gemaakt, maar een groepsidentiteit - compleet met eigen waarden, normen en een gevoel van ergens bij te horen.
Datzelfde geldt, misschien nog wel sterker, voor het Bourgondische eetpatroon dat in Nederland zo verweven is met gezelligheid: uitgebreid tafelen, samen koken, een glas wijn erbij. Dat is niet ‘gewoon eten’ - dat is een cultuur waarin je bent opgegroeid, waarin je vriendschappen zijn gevormd. Als je dat patroon verandert, verandert er dus niet alleen iets op je bord. Er verandert iets in hoe je jezelf, en hoe je omgeving jou, herkent.
Waarom Ted Naiman waarschuwt voor ‘dieet-religies’
Ted Naiman, de arts achter het P:E-principe waar mijn aanpak op is gebaseerd, heeft dit fenomeen uitgebreid besproken. Hij ziet het steeds weer gebeuren: mensen sluiten zich aan bij een dieetkamp - carnivoor, keto, vegan, low carb - en gaan zich vervolgens vereenzelvigen met de regels van dat kamp, niet met het resultaat dat ze eigenlijk zochten. Iemand die ‘low carb’ is, voelt zich schuldig over een appel. Iemand die zich ‘carnivoor’ noemt, durft geen sla meer te eten, ook al zou dat prima passen. Naiman noemt dit tribalisme: je wordt lid van een team, en het verlaten van de regels voelt als het verraden van je team - niet als een gezonde keuze.
‘De vrijheid zit niet in het kiezen van het juiste dieetkamp, maar in het begrijpen van de onderliggende principes - zodat je nooit meer hoeft te horen bij een dieet om gezond te kunnen eten.’
- Ted Naiman
Hij benadrukt dat dit geen onschuldig bijverschijnsel is. Bij een deel van zijn patiënten zag hij deze dieetdogma’s omslaan in echte psychische klachten, tot een dwangmatige obsessie voor heel gezond en puur eten (orthorexie) aan toe: zo bang worden om van de regels af te wijken dat de kwaliteit van leven eronder lijdt.
Wat er gebeurt als je uit de groep dreigt te vallen
Dit verklaart ook waarom een verandering in eetpatroon zo vaak wringt met je vriendengroep. Voeding is vaak het cement van sociale verbanden - het etentje, de borrel, de zondagse lunch. Onderzoek naar identiteitsdreiging laat zien dat mensen die hun voedingspatroon veranderen, door hun oude groep soms onbewust als een verwijt worden ervaren: alsof jouw keuze een oordeel is over hún keuze. Dat is zelden de bedoeling, maar het voelt voor beide kanten wél zo.
Veel van de 50-plussers die ik begeleid, herkennen dit direct. Ze zijn niet bang voor het buikvet of de bloedwaarden - daar hebben ze allang vrede mee gesloten dat het moet veranderen. Waar ze wél tegenaan lopen, is het idee dat ze ‘die persoon’ moeten worden die op feestjes nee zegt, die apart eet, die niet meer meedoet. Dat is precies waarom zoveel pogingen met calorieën tellen of streng lijnen stranden: niet omdat de motivatie ontbreekt, maar omdat het sociale verlies te groot voelt.
Hoe je verandert zonder jezelf te verliezen
Dit is precies waarom ik met mijn klanten nooit werk vanuit een dieetkamp. Er is geen ‘team’ om lid van te worden, geen dogma om aan te hangen. Het P:E-principe en de verzadigingsindex zijn geen levensstijl-identiteit - het zijn simpele principes over hoeveel verzadiging je uit je eten haalt per calorie. Je hoeft jezelf niet ‘de vegan vriend’ of ‘de keto collega’ te noemen. Je blijft gewoon jezelf, aan dezelfde tafel, met dezelfde mensen - alleen kies je vaker voor voeding die je lichaam echt tevreden stelt.
DE AANPAK DIE ROB GEBRUIKT
Geen uitsluiten, maar toevoegen: meer eiwit, meer vezels, meer volume - zodat je vanzelf minder trek hebt in de rest. Je kunt heus nog een goed glas wijn drinken of van een uitgebreide maaltijd genieten. Je hoeft geen ‘nee’ te zeggen tegen je vrienden, je cultuur of jezelf. Precies dat maakt het vol te houden op de lange termijn, ook in een sociaal leven dat niet verandert.
Je hoeft geen ander mens te worden
Stel je een leven voor waarin je gewoon aanschuift, zonder uitleg, zonder schuldgevoel, en toch verder blijft afvallen.
Veelgestelde vragen over afvallen en identiteit
Waarom voelt afvallen soms als afscheid nemen van wie je bent?
Wat bedoelt Ted Naiman met dieet-tribalisme?
Moet ik mijn vriendengroep of Bourgondische leven opgeven om af te vallen?
Waarom stranden pogingen met calorieën tellen of streng lijnen zo vaak?
Rob Tolhuijsen
Fysiotherapeut · Leefstijlcoach · 40 jaar praktijkervaring
Rob heeft 40 jaar ervaring als fysiotherapeut en begeleidt al 15 jaar mensen bij blijvend gewichtsverlies. Vanuit zijn praktijk ziet hij dagelijks hoe dieetdogma's mensen klem zetten — en hoe je daar juist vrij van kunt worden.
Anderen lazen ook
AFVALLEN
Buikvet verminderen 50 plus: waarom het anders is en wat wel werkt
KENNISBANK
Insulineresistentie bij 50-plussers: de stille saboteur van je gewicht
VOEDING
Het P:E-principe uitgelegd
GRATIS STAP 1
Bouw maaltijden die je 5 uur of langer verzadigen
Stop met jezelf de schuld geven dat je honger hebt. Deze gratis gids en minicursus laten je precies zien hoe je je eetpatroon samenstelt zodat je hongerhormonen 5 uur of langer onder controle blijven.
Geen creditcard. Geen verplichtingen. Gewoon klikken en direct starten.
